Opgroeien in vertrouwen, opvoeden zonder belonen en straffen – Justine Mol

opgroeien in vertrouwenJustine Mol ziet straffen en belonen als vormen van manipulatie. Door een straf of een beloning te geven, bepaal ik wat goed is. Ik, als volwassene weet hoe het hoort… ‘Ik heb een beeld van wat een mens hoort te doen en laten in zijn leven en ik wil het liefst dat de kinderen en volwassenen in mijn omgeving zich naar dat beeld voegen’.

Door middel van straffen en belonen probeer je te bereiken dat kinderen zich op een bepaalde manier, op jouw manier gedragen. Een kind heeft dit snel in de gaten en concludeert hieruit wellicht, dat je alleen van hem houdt, als hij doet wat jij zegt. Marshall Rosenberg waarschuwt – met het opvoeden tot voorbeeldige mensen ligt het ontwikkelen tot ‘nice, dead persons’ op de loer.

Levenslessen van meester Kanamori: als één kind niet gelukkig is, is niemand gelukkig – Toshiro Kanamori

levenslessen van meester KanamoriToshiro Kanamori is een docent aan een basisschool in Japan. Zijn motto is, dat de school een afgeleide zou moeten zijn van het leven zelf en niet andersom.

Samen met de kinderen wil hij leren over het leven. Hij wil kinderen ruimte geven waarin het zelf voelen en leren op de eerste plaats staan. In zijn beleving zou dat voorrang moeten krijgen boven het met woorden en methodes onderwijzen door volwassenen.

Wat mij in zijn boek het meest raakt is zijn hoofdstuk over openhartigheid – het openen en laten spreken van het hart. Ik leg de link met wat er op de Challenge Days in het middelbaar onderwijs gebeurt: leerlingen worden gestimuleerd naar zichzelf te kijken, stil te staan bij wat er werkelijk in hen omgaat, wat zij werkelijk denken en voelen. Zij worden uitgedaagd hun ware ik te laten zien, zich kwetsbaar op te stellen en dit te delen met anderen.

Lastige kinderen? Heb jij even geluk; omdenken in opvoeding en onderwijs – Berthold Gunster

lastige kinderenBerthold Gunster is de grondlegger van het Omdenken. Over zijn gedachtegoed schreef hij inmiddels vijf boeken, waarvan dit boek het laatste is. Het boek heeft mij gegrepen en is wat mij betreft een aanrader voor alle ouders. Graag vat ik de kern ervan samen. De vele, vele voorbeelden die Gunster in zijn boek geeft laat ik hier buiten beschouwing. Ik realiseer me dat ik het boek daarmee tekort doe, want juist de levendige verhalen uit de dagelijkse praktijk maken het meer dan het lezen waard.

De meeste opvoedingsboeken gaan er op voorhand vanuit, dat lastig gedrag ongewenst is, dat lastig gedrag bestreden moet worden. Het is een probleem dat moet worden opgelost – het is de taal van volwassenen om duidelijke grenzen te stellen en ervoor te zorgen dat het kind leert om zich netjes en fatsoenlijk te gedragen. Gunster meent, dat deze boeken het kind zien als een huisdier dat gedresseerd moet worden. Hij wijst opvoedingsmiddelen als verbieden, straffen, afzondering, belonen en zelfs complimenteren in grote lijn van de hand. Alle zijn in zijn ogen vormen van manipulatie. Hij ziet de strategieën als een ‘ja-maar’ manier van denken: ja, kinderen willen ergens aanzitten, maar dat is niet de bedoeling.